# Mag je toiletwater lozen vanaf je boot? De regels in 2026

> Wat artikel 17.16 Bal zegt per soort afvalwater, wie controleert, hoe het met de verzegeling staat en wat het voor jouw boot betekent.

URL: https://vuilwater.info/lozingsverbod/  
Gepubliceerd: 2026-11-18  
Categorie: Toilet en lozen  
Door: Redactie Vuilwater.info

*Laatst gecontroleerd: 18 november 2026.*

Nee. Ontlasting en toiletpapier mogen sinds 2009 nergens op het Nederlandse oppervlaktewater overboord, ook niet op de Waddenzee of het IJsselmeer. Urine en grijs water mogen wel, en de aangekondigde verzegeling van de toiletafsluiter is nog niet ingegaan.

## Wat mag overboord, per soort water

Het verbod gaat over vaste delen, niet over alles wat uit je boot komt. Dit is de stand per soort afvalwater:

| Soort water | Overboord in Nederland? | Voorwaarde | Waar het staat |
|---|---|---|---|
| Ontlasting | Nee | Opvangen: vuilwatertank, chemisch toilet, opvangzak of droogtoilet | Art. 17.16, eerste lid, Bal |
| Toiletpapier | Nee | Opvangen, net als ontlasting | Art. 17.16, eerste lid, Bal |
| Urine (met spoelwater) | Ja | De vaste delen worden opgevangen, of het toilet is zo gebouwd dat er alleen urine en spoelwater uit kunnen | Uitzondering in art. 17.16 Bal |
| Gezuiverd toiletwater | Ja | Alleen via een zuivering met typegoedkeuring | Uitzondering in art. 17.16 Bal, typegoedkeuring art. 17.24 Bal |
| Grijs water (douche, afwas, wasmachine) | Ja | Geen | Valt niet onder het verbod |
| Inhoud chemisch toilet | Nee | Afgeven in de haven; daar mag het via het riool | Valt onder het verbod, want er zit ontlasting in |

De praktische vertaling: alles wat vast is, gaat in een tank, cassette, zak of droogtoilet en wordt aan wal afgegeven. Wat vloeibaar is en niet uit de pot komt, mag het water in.

## Drie dingen die vaak verkeerd staan

Veel pagina's over dit onderwerp zijn geschreven rond 2009, toen het verbod begon. Daardoor staan er drie dingen hardnekkig verkeerd:

1. **Urine mag.** Alleen urine en spoelwater lozen is toegestaan, mits de vaste delen worden opgevangen. Een urinoir aan boord is dus geen overtreding, al noemt de overheid het als enig toilet geen goede oplossing.
2. **Grijs water mag.** Douche-, afwas- en waswater van een pleziervaartuig vallen buiten het verbod. Je hoeft er geen tank voor te hebben.
3. **De verzegeling is nog niet ingegaan.** Ze is wel besloten, maar er is nog geen datum. Hoe dat zit, lees je hieronder.

## Wat de regel precies zegt

Het verbod staat in artikel 17.16, eerste lid, van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal): je mag toiletwater van een pleziervaartuig niet lozen op oppervlaktewater. Het geldt sinds 1 januari 2009. Toen stond het in het Besluit lozing afvalwater huishoudens (Staatsblad 2007, 468); sinds de Omgevingswet staat het in het Bal.

Hetzelfde artikel maakt twee uitzonderingen: lozen mag als het toiletwater door een zuivering met typegoedkeuring gaat, of als het toilet zo gebouwd is dat alleen urine en spoelwater eruit kunnen.

Er hoort ook een eis aan de boot bij. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) moet een standpijp onder de waterlijn een afsluiter hebben die je in gesloten stand kunt borgen. Nieuwe boten krijgen zo'n afsluiter al mee: de Europese richtlijn voor pleziervaartuigen (2013/53/EU) eist dat afvoerbuizen voor menselijk afval door de romp kleppen hebben die in gesloten stand vergrendeld kunnen worden.

### De verzegeling: besloten, nog niet ingegaan

Op 5 juli 2024 is een wijziging van het Bal getekend, gepubliceerd in [Staatsblad 2024, 235](https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2024-235.html). Die voegt aan artikel 17.16 een derde en vierde lid toe: wie geen zuivering of urine-toilet heeft, moet de afsluiter tussen toilet of tank en de huiddoorvoer onder de waterlijn laten verzegelen.

Zo staat de tijdlijn:

| Datum | Wat er gebeurde |
|---|---|
| 5 juli 2024 | Besluit getekend |
| 7 augustus 2024 | Gepubliceerd in Staatsblad 2024, 235; ingangsdatum bij koninklijk besluit, niet vóór 1 januari 2026 |
| 28 mei 2025 | Het ministerie meldt in de klankbordgroep dat 1 januari 2026 niet doorgaat; een nieuwe datum is "voorlopig nog niet vast te stellen" |
| juni 2026 | Negen organisaties, waaronder KNZB, Natuurmonumenten en de Waddenvereniging, vragen de minister om de verzegeling in te voeren en direct te handhaven |
| 18 november 2026 | Wij vonden geen koninklijk besluit met een ingangsdatum; IPLO noemt de verzegeling niet als geldende regel |

Komt de verzegeling, dan schat de toelichting bij het besluit de kosten van een zegel op 10 tot 20 euro en het plaatsen op ongeveer een half uur. Voor boten die regelmatig vanaf de binnenwateren de zee op gaan of naar landen varen waar het lozingsverbod niet geldt, noemt de toelichting een gelijkwaardige oplossing in plaats van een zegel, bijvoorbeeld een afsluiter die vastlegt waar hij open is geweest. Daarvoor vraag je toestemming aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Zodra er een datum is, passen we deze pagina aan.

## Urine, zuivering en de twee gecertificeerde systemen

Voor urine heb je geen certificaat nodig. Het toilet moet de vaste delen apart houden, zoals een droogtoilet dat urine scheidt, of je gebruikt een urinoir naast een toilet met opvang.

Voor een zuivering ligt dat anders. Lozen van aan boord gezuiverd toiletwater mag sinds 1 oktober 2019, maar de installatie moet een typegoedkeuring hebben van een erkende instelling. Dat is EMCI Register, en in november 2026 hebben volgens IPLO twee systemen zo'n goedkeuring:

| Leverancier | Certificaat |
|---|---|
| Nautic Waterloo B.V. | EMCI-RLBI-1 |
| Fluss B.V. | EMCI-RLBI-2 |

Twee dingen om te weten voordat je zo'n systeem overweegt:

- **Aanpassen kost je de goedkeuring.** Verander je iets aan het ontwerp, de onderdelen of de afstelling dat de werking beïnvloedt, dan vervalt de typegoedkeuring (art. 17.24 Bal). Een CE-markering is niet nodig.
- **Prijzen en geschiktheid voor kleine boten kennen we nog niet.** Het Watersportverbond schreef in 2023 dat zulke installaties nog niet op de markt waren. Vraag de leveranciers zelf wat het kost en of het in jouw boot past.

## Voor welke boten en op welk water

Het verbod geldt voor elk pleziervaartuig: een vaartuig voor sport en vrije tijd met een romplengte van 2,5 tot 24 meter. Een waterscooter valt erbuiten.

Het geldt op het Nederlandse oppervlaktewater, zonder onderscheid tussen klein en groot water: rivieren, kanalen, meren, het IJsselmeer, de Westerschelde, de Dollard en ook de Waddenzee. In het buitenland gelden andere regels, van een totaalverbod op binnenwateren en binnen 12 zeemijl in Zweden tot een verbod binnen 300 meter van de kust in Noorwegen.

Voor passagiersschepen geldt een eigen, strengere regeling (het CDNI-verdrag); die valt buiten deze pagina.

## Wie controleert en wat er gebeurt bij een overtreding

Het toezicht ligt bij Rijkswaterstaat op de rijkswateren en bij de waterschappen op de regionale wateren. In de praktijk gebeurt er weinig, en dat heeft drie oorzaken:

- **Lozen zie je bijna nooit gebeuren.** Zonder verzegeling kan een overtreding alleen bij heterdaad worden beboet. Het Watersportverbond noemt de naleving daardoor slecht.
- **Een boot geldt als woning.** Een handhaver moet toestemming hebben om aan boord te komen. Onder de Omgevingswet kan die toestemming vooraf zijn gegeven, maar het blijft een drempel.
- **Rijkswaterstaat vond het verzegelingsbesluit zelf moeilijk handhaafbaar**, zo staat in de toelichting.

Hoe hoog een boete onder het Bal is, hebben we niet uit een officiële bron kunnen halen, dus dat noemen we hier niet. Lage pakkans betekent niet dat lozen mag. Het verbod geldt gewoon.

## Waarom het ertoe doet: E. coli en zwemwater

Ontlasting brengt darmbacteriën in het water, waarvan E. coli de bekendste meetwaarde is. De Europese zwemwaterrichtlijn legt voor binnenwateren deze grenzen vast, in kolonievormende eenheden (kve) per 100 milliliter:

| Kwaliteit | E. coli (kve/100 ml) | Intestinale enterococcen (kve/100 ml) |
|---|---|---|
| Uitstekend | 500 | 200 |
| Goed | 1.000 | 400 |
| Aanvaardbaar | 900 (op 90-percentiel) | 330 (op 90-percentiel) |

De waarden voor uitstekend en goed gelden op het 95-percentiel van een reeks metingen. Daarom zijn de getallen niet zomaar op volgorde te lezen.

De negen organisaties die in juni 2026 aan de minister schreven, noemen een recente meting van 25.000 kve E. coli per 100 ml in Friese wateren. Het is één meting, aangehaald door organisaties die invoering van de verzegeling willen, en geen jaarbeoordeling. Het geeft wel een orde van grootte: dat is 25 keer de grens voor "goed". De toelichting bij het verzegelingsbesluit rekent met ongeveer 150.000 pleziervaartuigen met een spoeltoilet.

## Wat dit voor jouw boot betekent

Welke oplossing past, hangt af van wat je nu aan boord hebt:

| Je situatie | Wat je doet |
|---|---|
| Geen toilet, korte dagtochten | Niets verplicht; een draagbaar chemisch toilet of een opvangzak is genoeg als je onderweg moet |
| Chemisch toilet (bijv. Porta Potti) | Inhoud afgeven in de haven; nooit in het water |
| Spoeltoilet met afvoer direct naar buiten | Zo lozen mag in Nederland niet; afsluiter dicht en ombouwen naar een vuilwatertank of een andere oplossing |
| Spoeltoilet met vuilwatertank | In orde; afsluiter naar de huiddoorvoer dicht en borgbaar, tank in de haven laten leegzuigen |
| Droogtoilet dat urine scheidt | In orde; urine mag overboord, de rest gaat bij het huisvuil |
| Gecertificeerde zuivering | In orde, zolang je niets aanpast aan het systeem |

Heb je een spoeltoilet zonder tank, dan is inbouwen meestal de route. Hoe je dat aanpakt, welke maten je nodig hebt en waar het vaak misgaat, staat in [een vuilwatertank inbouwen in je boot](https://vuilwater.info/vuilwatertank/).

## Veelgestelde vragen

### Mag ik urine vanaf mijn boot lozen?

Ja. Urine en spoelwater mogen overboord als de vaste delen worden opgevangen, of als het toilet zo gebouwd is dat er alleen urine en spoelwater uit kunnen.

### Mag ik douche- en afwaswater overboord laten lopen?

Ja. Grijs water (douche, afwas, wasmachine) van een pleziervaartuig valt niet onder het verbod en mag in het oppervlaktewater.

### Moet de afsluiter van mijn toilet al verzegeld zijn?

Nee, nog niet. Het besluit staat in Staatsblad 2024, 235, maar de ingangsdatum van 1 januari 2026 is losgelaten, en op 18 november 2026 vonden we geen besluit met een nieuwe datum.

### Geldt het lozingsverbod ook op de Waddenzee?

Ja. Het verbod geldt op het Nederlandse oppervlaktewater, zonder onderscheid tussen klein en groot water, dus ook op de Waddenzee, het IJsselmeer, de Westerschelde en de Dollard.
