VUILWATER.INFO

PaneelToilet en lozen

Chemisch toilet, droogtoilet of tank: wat past bij je boot?

Kies op bootlengte, aantal opvarenden en vaargebied: chemisch toilet, droogtoilet of vuilwatertank, met dagen autonomie, prijzen vanaf en de verzegeling.

Gepubliceerd
Leestijd
8 min
Door
Redactie Vuilwater.info
Kuip van een zeiljacht met kuiptafel en een kajuitingang op een winterse steigerBeeld door Kantorkel · CC BY 4.0 · via Wikimedia Commons.
Koers8 delen · 8 min
  1. 01Vijf vragen, één uitkomst
  2. 02Zes oplossingen die de overheid noemt
  3. 03Chemisch toilet: voor korte tochten
  4. 04Droogtoilet: geen water, wel een routine
  5. 05Vuilwatertank: voor meerdere dagen
  6. 06Past het bij je boot en vaargebied?
  7. 07Wat de verzegeling per oplossing betekent
  8. 08Keuzes die je met de som kunt toetsen

Dagtochten of een nacht weg met twee personen: een chemisch toilet is genoeg. Slaap je meerdere dagen met meer mensen aan boord, kies dan een vaste tank en houd het spoelwater klein. Een droogtoilet past als je geen water wilt meenemen en je afval aan wal kwijt kunt.

Vijf vragen, één uitkomst

Begin bij je vaarpatroon en het aantal opvarenden, niet bij het toilet. Die twee bepalen hoeveel vuilwater je in één keer moet opvangen. De rest (ruimte, bouwjaar, budget) bepaalt wat er fysiek en financieel kan.

Vraag Als het antwoord is… Dan wijst dat naar…
1. Hoe lang vaar je zonder leeg te maken? Een dag of een nacht Chemisch of droogtoilet
Twee dagen of langer Vaste tank
2. Hoeveel mensen zijn er aan boord? Een of twee Alles kan
Vier of meer Tank; een cassette is dan binnen een dag vol
3. Is er een plek voor een tank dicht bij het toilet? Mag Tank met handpomp of elektrisch toilet
Nee, of weinig ruimte Vacuümtoilet (kleine tank), droogtoilet of cassette
4. Bouwjaar en vaargebied? Gebouwd vanaf 2016, of je vaart met een nieuwere boot in de Duitse Oostzee, Denemarken of Frankrijk Tank (de grenzen per land staan verderop)
5. Budget? Tot ongeveer € 140 Draagbaar chemisch toilet
Vanaf ongeveer € 340 Handpomptoilet met tank

De prijzen onder vraag 5 komen uit de rekensom verderop. De rest van dit artikel werkt de uitkomsten uit.

Zes oplossingen die de overheid noemt

De overheid (IPLO) noemt zes technieken als beste beschikbare techniek: vuilwatertank of chemisch toilet met afgifte aan wal, een opvangzak in het toilet, een droog- of composttoilet dat urine scheidt, een urinoir (niet als enig toilet), een gecertificeerde zuivering en voorzieningen aan wal. Voor een gewone kajuitboot zijn er in de praktijk drie keuzes: tank, chemisch toilet en droogtoilet.

Oplossing Autonomie, twee personen Wat je aan wal doet Verzegeling (als die ingaat)
Vuilwatertank met elektrisch toilet, 61 l 2,2 dagen Uitpompen bij een station of haven Afsluiter naar de doorvoer onder de waterlijn
Vuilwatertank met handpomptoilet, 61 l 1,7 dagen Uitpompen Idem
Vuilwatertank met vacuümtoilet, 61 l 6,1 dagen Uitpompen Idem
Chemisch toilet (Porta Potti 165, 21 l) 1,7 dagen (aanname) Cassette legen in de haven of thuis Geen doorvoer, dus niets te zegelen (onze lezing)
Droog- of composttoilet met urinescheiding Hangt af van de bak; niet berekend Vaste delen bij het huisvuil Zie het droogtoilet-onderdeel hierboven
Opvangzak, urinoir, zuivering Niet vergeleken Zak bij het huisvuil Zuivering: niet nodig bij typegoedkeuring

De dagen met een tank van 61 liter gaan uit van 80 procent gevuld (48,8 liter). Hoe die som werkt staat in hoe groot je vuilwatertank moet zijn. De 1,7 dagen voor de cassette zijn onze berekening: 6 toiletbezoeken per persoon, 1,6 liter urine en ontlasting, plus een aangenomen 0,5 liter spoelwater per keer, tot driekwart van 21 liter.

Chemisch toilet: voor korte tochten

Een draagbaar chemisch toilet is de goedkoopste en eenvoudigste oplossing, maar de cassette is klein. De Porta Potti 165 heeft een afvaltank van 21 liter en een spoelwatertank van 15 liter, en kostte op 18 november 2026 € 139,99 bij Nootica. Elders zagen we lagere prijzen, vanaf ongeveer € 55 tot € 95, die we niet zelf hebben nagekeken.

Twee personen komen met één cassette ongeveer 1,7 dag, vier personen ongeveer 0,9 dag, een alleenvarende schipper ruim drie dagen (alles op driekwart gerekend, onze aanname voor het spoelwater). Thetford raadt af een afvaltank te verplaatsen die voller is dan driekwart; dat is een bron die wij niet zelf op de pagina konden bevestigen.

Legen kan in de jachthaven: een jachthaven moet de inhoud van chemische toiletten van alle pleziervaartuigen innemen en die mag na normaal gebruik via het riool. Waar dat kan, staat in uitpompstations en innamepunten. In oppervlaktewater, een straatkolk of op de wal legen mag niet.

Droogtoilet: geen water, wel een routine

Een droogtoilet maakt geen vuilwater, maar de vaste delen gaan mee naar wal. De overheid noemt een droog- of composttoilet dat urine scheidt als beste beschikbare techniek: de urine mag geloosd worden als de vaste delen zijn opgevangen, de rest gaat bij het huisvuil.

Wat we niet hebben: prijzen en bakinhouden per model. Daar zetten we geen getal neer dat we niet hebben nagekeken. Een rekenvoorbeeld voor de urine, met een aanname: een persoon maakt per dag mediaan 1,42 liter urine. Twee personen zijn dan 2,84 liter per dag. Een urinefles van 10 liter (een aanname, de maten verschillen per model) zit na ongeveer 2,6 dagen op driekwart. Mag de urine overboord, dan heb je dat volume niet nodig.

Over de verzegeling blijft een vraag open: de afsluiter hoeft niet verzegeld als gewaarborgd is dat alleen urine door het toilet gaat. Hoe een handhaver dat per droogtoilet beoordeelt, hebben we niet kunnen nalezen.

Vuilwatertank: voor meerdere dagen

Met een tank varen meer mensen langer zonder leeg te maken, maar je betaalt in ruimte, gewicht en slangwerk. Welke tank je nodig hebt hangt vooral af van het toilet, omdat spoelwater het grootste deel van het vuilwater is.

Een gezin van vier, drie dagen, tot 80 procent gevuld:

Toilet Vuilwater per persoon per dag Rekensom Minimale tank Eerste tankmaat daarboven
Vacuüm (0,4 l per spoeling) 4 liter 4 × 4 × 3 = 48 ÷ 0,8 = 60 liter 60 liter 61 liter
Elektrisch (1,5 l) 11 liter 4 × 11 × 3 = 132 ÷ 0,8 = 165 liter 165 liter 170 liter
Handpomp (2 l) 14 liter 4 × 14 × 3 = 168 ÷ 0,8 = 210 liter 210 liter 215 liter

De tankmaten zijn die van de Vetus-reeks (ATANK 42, 61, 88, 110, 137, 170, 215 liter). Het verschil tussen het vacuümtoilet en het handpomptoilet is hier 154 liter tank, bij een gevuld gewicht van ruwweg 154 kilo (aanname: 1 kilo per liter). Vetus rekent zelf met 7 tot 14 liter per persoon per dag.

Wat het kost, op 18 november 2026 bij Nootica: handpomptoilet met een zwartwatertank van 60 liter € 339,34, elektrisch toilet met dezelfde tank € 484,89. Dat is de onderkant; slangen, doorvoer, ontluchting en afsluiters komen erbij. Voor een vacuümtoilet is geen prijs te vinden, want Dometic verkoopt via dealers. De som per boot staat in wat een vuilwatersysteem kost, de sommen achter de dagen in hoe groot je vuilwatertank moet zijn, het toilet zelf in scheepstoiletten vergeleken en de inbouw in een vuilwatertank inbouwen.

Past het bij je boot en vaargebied?

Op Nederlands water mag je ongezuiverd toiletwater nergens lozen, dus elk vast toilet heeft een tank, een zuivering of een andere vorm van opvang nodig. Het verbod geldt op al het oppervlaktewater, ook de Waddenzee, de Westerschelde, de Dollard en het IJsselmeer. Wat precies mag staat in mag je toiletwater lozen.

Per boot:

  • Sloep of open boot, dagtochten. Draagbaar chemisch toilet. Geen vaste installatie, dus ook geen doorvoer en geen verzegeling.
  • Kajuitboot tot 8 meter, weekenden met twee. Chemisch toilet, of een handpomptoilet met een tank van 61 liter. Met 61 liter heb je 1,7 dag, met 88 liter 2,5 dagen.
  • Zeiljacht van 9 tot 12 meter, twee tot vier personen, meerdere dagen. Tank, met een vacuüm- of elektrisch toilet als de tank klein moet blijven.
  • Motorkruiser met ruimte. Tank met elektrisch of vacuümtoilet; meer ruimte betekent een grotere tank, niet een slechtere keuze.
  • Boot van voor 1997. Het Watersportverbond schrijft dat boten vanaf bouwjaar 1997 ruimte voor een tijdelijk reservoir moeten hebben en dat een tank vanaf 2016 verplicht is. Dat is een standpunt uit 2023, geen wetstekst die wij zelf nagelezen hebben. Bij oudere boten past een cassettetoilet of droogtoilet vaak beter dan een tank die nergens in past.

Ga je naar het buitenland, dan scheelt het per land. In het Duitse deel van de Oostzee moet een boot met toilet een opvangtank hebben, behalve boten van voor 1980 en boten van voor 2003 die korter zijn dan 11,50 m of smaller dan 3,80 m. Denemarken eist een tank bij alle boten vanaf 2000, en bij boten van 1980 tot 2000 vanaf 10,5 m lengte en 2,8 m breedte. In Zweden mag je geen toiletwater lozen in meren, binnenwateren en territoriale wateren. Een Franse bron uit 2021 noemt een tank of zuivering voor boten gebouwd vanaf 2008. Per land zoek je zelf na of een draagbaar toilet daaraan voldoet.

Wat de verzegeling per oplossing betekent

Nu hoeft er niets verzegeld. Het besluit uit augustus 2024 voegt toe dat de afsluiter tussen toilet of opslagtank en de huiddoorvoer onder de waterlijn verzegeld moet zijn, tenzij je een zuivering hebt of alleen urine door het toilet gaat. Die plicht is niet per 1 januari 2026 ingegaan, en op 18 november 2026 vonden we geen nieuwe datum. Het lozingsverbod zelf geldt wel.

Een zegel kost naar schatting € 10 tot € 20 en het plaatsen duurt ongeveer 30 minuten. Ongeveer 50.000 van de 200.000 pleziervaartuigen heeft geen toilet of een chemisch of droogtoilet; die boten vallen buiten de telling van het ministerie. De volledige tijdlijn staat in verzegelingsplicht: wanneer?.

Keuzes die je met de som kunt toetsen

  • Een tank bouwen die net past voor twee dagen. Met een handpomptoilet zit 56 liter bij twee personen na ongeveer 1,6 dag op 80 procent, bij een gezin van vier binnen een dag. Reken met je echte bezetting, niet met de gemiddelde.
  • Een Porta Potti voor een gezin. Vier personen zitten met één cassette na ongeveer 0,9 dag op driekwart. Voor meerdere dagen vaar je dan met meerdere cassettes of kies je een tank.
  • De tank tot de rand vullen. Een overvolle tank kan de ontluchting en het koolfilter dichtslibben. Daarom rekenen wij met 80 procent.
  • Zout spoelwater. Dat vergroot de kans op stank in de tank, volgens Vetus. Over stank en plekkeuze staat meer in een vuilwatertank inbouwen.

Veelgestelde vragen

Is een chemisch toilet genoeg voor mijn boot?

Voor dagtochten en een nacht met twee personen wel. Een Porta Potti 165 heeft een afvaltank van 21 liter en zit bij twee personen na ongeveer 1,7 dag op driekwart, onder onze aanname van 0,5 liter spoelwater per keer. Voor meerdere dagen met meer mensen is een vaste tank handiger.

Hoe groot moet de tank zijn voor een gezin van vier en drie dagen?

Met een vacuümtoilet 60 liter (een tank van 61 liter), met een elektrisch toilet 165 liter (170 liter) en met een handpomptoilet 210 liter (215 liter). Dat is gerekend tot 80 procent van de tank, een vuistregel.

Moet ik mijn toiletafsluiter laten verzegelen?

Nu nog niet. De verzegelingsplicht is niet per 1 januari 2026 ingegaan en op 18 november 2026 hebben we geen nieuwe datum gevonden. Komt ze, dan gaat het om de afsluiter tussen toilet of tank en de doorvoer door de romp.

Mag het afval van een droogtoilet bij het huisvuil?

Ja, bij een droog- of composttoilet dat urine scheidt noemt de overheid het overige afval bij het huisvuil als beste beschikbare techniek.