Vuilwatersysteem boot: onderdelen, schema en maten
Hoe het toiletwater van pot naar wal gaat: de onderdelen, hun maten (38, 19 en 25 mm), de afsluiter die verzegeld wordt en wat je kiest bij een nieuwe tank
Beeld door Gerd Eichmann · CC BY-SA 4.0 · via Wikimedia Commons.Koers6 delen · 5 min
Het water gaat van het toilet via een slang van 38 mm de tank in, de lucht ontsnapt via een ontluchting met geurfilter, en in de haven zuigt een station de tank leeg via een dop op het dek. De afsluiter naar de huiddoorvoer blijft dicht: dat is de afsluiter die de verzegelingsplicht ooit zal raken.
De weg van toilet tot wal
Zes onderdelen vormen de keten, een zevende is optioneel. Hieronder in de volgorde van het water.
| Stap | Onderdeel | Wat het doet | Maat of eis |
|---|---|---|---|
| 1 | Toilet | Voert het afval af naar de tank | Mag volgens de Europese richtlijn alleen op een opvangtank of zuivering zijn aangesloten |
| 2 | Aanvoerslang | Brengt het afval van pot naar tank | 38 mm |
| 3 | Tank | Slaat het afval op | Zie de tankmaten verderop |
| 4 | Ontluchting met geurfilter | Laat lucht uit de tank als hij vult en erin als hij leegloopt | 19 mm bij Vetus, 25 mm bij de Zefiro |
| 5 | Niveaumeter of peilgever | Laat zien hoe vol de tank is | Bij Vetus apart te koop |
| 6 | Dekafzuiging (dekdop) | Aansluiting op het dek voor het station in de haven | Standaardaansluiting volgens de richtlijn |
| 7 (optioneel) | Overboordpomp met afsluiter | Pompt de tank leeg door de romp | Minstens 38 mm doorlaat |
De Europese richtlijn voor pleziervaartuigen (2013/53/EU, bijlage I, deel A, punt 5.8) bepaalt drie dingen: een toilet mag alleen op een opvangtank of waterzuiveringssysteem zijn aangesloten, een tank heeft een standaardaansluiting voor de walinstallatie, en afvoerbuizen door de romp hebben kleppen die in gesloten stand vergrendeld kunnen worden.
Ongezuiverd toiletwater mag op Nederlands water niet overboord, dus de tank wordt leeggezogen in de haven; zie wat je wel en niet mag lozen en waar je je tank leegt.
Welke afsluiter wordt verzegeld?
De afsluiter tussen toilet of opslagtank en de huiddoorvoer onder de waterlijn. Dat is de afsluiter in de afvoer door de romp, bij een boot met overboordpomp of een directe afvoer. IPLO schrijft dat de standpijp onder de waterlijn met een afsluiter moet zijn afgesloten die in gesloten stand geborgd kan worden.
Het verzegelingsbesluit uit augustus 2024 voegt toe dat die afsluiter verzegeld moet zijn, tenzij je een gecertificeerde zuivering hebt of het toilet zo is gebouwd dat alleen urine geloosd kan worden. Heeft je boot alleen een tank met dekafzuiging en geen afvoer door de romp, dan is er vermoedelijk niets om te verzegelen; zeker weten we dat niet, want de tekst van het besluit gaat uit van de afsluiter bij de huiddoorvoer. Op 18 november 2026 was de plicht niet ingegaan en vonden we geen nieuwe datum. Het hele verhaal staat in de verzegelingsplicht op een rij.
De onderdelen en hun maten
De maten die er echt toe doen zijn 38 mm voor de slangen, 19 mm voor de ontluchting en 1 cm ruimte rond de tank. Ze komen uit de handleiding van Vetus voor de aansluitkit voor vuilwatertanks.
| Onderdeel | Maat of eis | Bron |
|---|---|---|
| Aanvoer- en afzuigslang | 38 mm | Vetus |
| Ontluchting | 19 mm, met geurfilter | Vetus |
| Ontluchting bij de Nuova Rade Zefiro | 25 mm | Nootica |
| Overboordpomp | Minstens 38 mm doorlaat | Vetus |
| Ruimte rond de tank | Ongeveer 1 cm voor ventilatie | Vetus |
| Afpersen van het systeem | 20 kPa | Vetus |
| Maximale druk van de Vetus-tanks | 30 kPa (ISO 8099) | Vetus |
| Inspectieluik Zefiro | 127 mm | Nootica |
Een gangbare ontluchtingsslang van 5/8 inch (ongeveer 16 mm) is volgens testers van Practical Sailor te klein als de tank overloopt. De 19 mm van Vetus en de 25 mm van de Zefiro zijn ruimer dan die 5/8 inch. Bij een volle tank kan de ontluchting en het koolfilter dichtslibben; monteer het filter zo hoog mogelijk.
Zout water als spoelwater vergroot volgens Vetus de kans op stank in de tank. Welk toilet bij je tank past, staat in scheepstoiletten vergeleken.
Handpomp en leidinglengte: 7 slagen per meter
Bij een handpomptoilet pomp je na het leegmaken van de pot ongeveer 7 volledige slagen per meter afvoerleiding. Dat staat in de handleiding van Ocean Technologies. Staat de tank op 2 meter, dan is dat 14 slagen per bezoek; op 1,5 meter ongeveer 11. Een korte leiding scheelt dus elke keer werk, en bij een kruiser met een lange leiding is een elektrisch of vacuümtoilet minder vermoeiend.
Dit is ook de reden dat de tank bij een handpomptoilet zo dicht mogelijk bij het toilet hoort. Hoe je een plek kiest, staat in een vuilwatertank inbouwen.
Wat je kiest bij een nieuwe tank
Kies eerst de inhoud, dan het soort. De inhoud volgt uit het aantal personen, het soort toilet en het aantal dagen dat je buiten de haven blijft; reken het uit in hoeveel dagen je tank meegaat. Vetus adviseert te rekenen op 7 tot 14 liter zwart water per persoon per dag, afgestemd op het spoelwater van het toilet, en schrijft dat de inhoud nooit te groot kan zijn.
Wat er te koop is:
- Vetus ATANK, vaste kunststof tank: 42, 61, 88, 110, 137, 170, 215, 335 en 390 liter. De tank wordt zonder fittingen geleverd; de aansluitingen koop je apart en ze passen op alle tanks van de reeks. De webshop toont geen prijs, alleen een offerte.
- Vetus APT: 50, 75, 100, 150, 200 en 275 liter.
- Vetus WWS6112B, compleet systeem van 61 liter: polyethyleen tank, 12 V-afvalwaterpomp (EMP), peilgever (de meter apart), zuigleiding met aansluiting van 38 mm, aansluiting van 19 mm voor de ontluchting, inspectiedeksel en twee bevestigingsbanden. Een prijs in Nederland vonden we niet; Britse winkels vroegen £1.073,50.
- Nuova Rade Zefiro, HDPE, verticaal: 40 liter voor € 142,90 en 60 liter voor € 159,99 bij Nootica (18-11-2026). Eén inlaat, twee afvoeren van 38 mm, ontluchting 25 mm, geen pomp. De tank loopt op de zwaartekracht leeg als hij meer dan 0,5 meter boven de waterlijn staat.
Zwaartekracht scheelt je een pomp, maar dwingt je de tank hoog te zetten. Een overboordpomp geeft je meer vrijheid in de plek, maar is een extra onderdeel dat kapot kan. Wat dat kost, staat in wat een vuilwatersysteem kost.
Eén waarschuwing voor het leegzuigen
Een krachtig station kan je tank laten inklappen. Vetus adviseert dan het inspectiedeksel of een beluchtingsklep te openen. Pomp de tank bovendien één keer per week leeg, of wanneer het kan, en reinig en ontsmet tank en leidingen minstens eens per jaar.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt een vuilwatertank op een boot?
Het toilet loopt via een slang van 38 mm de tank in. Een ontluchting van 19 mm met geurfilter laat de lucht weg. In de haven zuigt een station de tank leeg via de dekafzuiging.
Welke afsluiter wordt verzegeld?
De afsluiter tussen toilet of opslagtank en de huiddoorvoer onder de waterlijn. Die verzegelingsplicht is nog niet ingegaan, en er is geen datum.
Hoeveel slagen moet ik pompen met een handpomptoilet?
Ongeveer 7 volledige slagen per meter afvoerleiding, na het legen van de pot. Bij een tank op 2 meter is dat dus 14 slagen.
Kan een tank inklappen?
Ja, bij een krachtige uitpompinstallatie. Vetus adviseert dan het inspectiedeksel of een beluchtingsklep te openen.
Verder lezen
Verder in het logboek
- Wat kost een vuilwatertank inbouwen? Prijzen 2026Prijzen van tank, toilet en zegel op 18 november 2026, voor drie boten. Wat we konden onderbouwen, wat op offerte gaat en wat zelf doen scheelt.
- Hoe groot moet je vuilwatertank zijn? Reken het uit
- Vuilwatertank aansluiten: tien inbouwfouten en tips
Tank